ตอนที่ 65 — 065

บทที่ 65 แลกแชมพู

ผู้เฒ่าสวี่ให้หม่าซื่อกับโจวซื่อสองคนที่คล่องมือที่สุด ช่วยกันแกะรอยตะเข็บเสื้อผ้าฝ้ายออก แล้วเย็บบุเข้าไปในเสื้อชุดที่จะใส่ไปเยี่ยมญาติ เพื่อให้ดูเรียบร้อยขึ้น เสื้อผ้านั้นพอซักสะอาดก็จริง แต่ผิวหนังของผู้เฒ่าสวี่ที่สากกร้านจากการเดินทางยังคงดูไม่งามนัก ยิ่งผมบนศีรษะที่ยุ่งเหยิงเป็นปมเต็มไปด้วยเหาและกลิ่นเหม็นคลุ้งเช่นนั้น หากจะไปเยี่ยมญาติในสภาพนี้ ก็คงไม่สมควรเลย

สวี่อินอินเห็นสีหน้าลังเลของผู้เฒ่าสวี่ในครานั้น จึงรีบยุแหย่สวี่ต้าจวิ้นให้พูดขึ้นแทน ให้ทุกคนอาบน้ำสระผมเสียที! นางเองก็จะได้พลอยอาบน้ำด้วยในคราวเดียวกัน ตอนยังอยู่ระหว่างการลี้ภัยนั่นก็ช่างเถิด แต่มาบัดนี้พวกเขามีที่อยู่แล้ว แถมมีน้ำมากพอ นางทนความสกปรกของตัวเองไม่ได้อีกแม้แต่วันเดียว!

ส่วนที่แอบให้ “น้องชาย” เป็นคนออกหน้าแทน? แน่นอนอยู่แล้ว! ก็ในเมื่อสวี่ต้าจวิ้นเป็นที่โปรดปรานของผู้เฒ่าทั้งสอง หากเขาเอ่ยปากว่าทุกคนควรอาบน้ำสระผมเสียที ยังไงทั้งคู่ก็ต้องยินยอมแน่นอน แต่ถ้าเป็นนางเองที่พูดล่ะก็ ไม่ต้องคิดเลยว่าจะถูกเมินทันทีแน่ เมื่อสวี่ต้าจวิ้นพูดขึ้นจริง ๆ ผลก็เป็นไปตามคาด ผู้เฒ่าสวี่ที่เดิมยังลังเลว่าการไปเยี่ยมน้องสาวในสภาพนี้เหมาะสมหรือไม่ ก็พยักหน้าเห็นดีทันที

สวี่อินอินถึงกับต้องยอมรับอย่างหมดใจว่า มีน้องชายสักคนก็ดีเหมือนกันจริง ๆ แต่การจะให้อาบน้ำสระผมกันทั้งครอบครัว หลังไม่ได้อาบมานานแรมเดือนนั้นไม่ใช่เรื่องเล็ก แถมตอนนั้นก็เป็นยามค่ำแล้ว จะลงมือทันทีคงไม่สะดวกนัก

ดังนั้นผู้เฒ่าสวี่จึงตัดสินใจเลื่อนการเข้าเมืองออกไปอีกหนึ่งวัน ให้พรุ่งนี้เช้าเฉพาะกลุ่มที่ไปขนของประจำท่าเรือเข้าเมือง ส่วนคนอื่น ๆ ให้ช่วยกันทำ “การอาบน้ำครั้งใหญ่” เสียก่อน เสร็จแล้วจึงค่อยออกไปเก็บฟืนหรือทำงานอื่นต่อ

รุ่งเช้า พวกที่ต้องเข้าเมืองก็ออกไปแต่ฟ้ายังไม่สาง ผู้เฒ่าสวี่เองก็จัดแจงเรียกคนในหมู่บ้านใกล้เคียงมาช่วยกัน เขาให้รวมหม้อรวมกาน้ำไว้ด้วยกันเป็นกองใหญ่ บ้างหาบน้ำ บ้างก่อไฟต้มน้ำ จนทุกคนขวักไขว่เต็มลานบ้าน หลังเนินด้านหลังที่พวกเขาอยู่มีแม่น้ำสายหนึ่ง หาบน้ำกลับมาใช้ใช้เวลาไม่ถึงหนึ่งเค่อ

พวกหญิงสาวที่มีกำลังก็ผลัดกันไปหาบน้ำ ไม่ทันไร หม้อน้ำชุดแรกก็เริ่มเดือดได้ที่

โชคดีที่วันนั้นแดดออกแรง แสงอาทิตย์ส่องจ้า ทุกคนจึงก่อไฟรอบกระท่อมให้ลุกโชน อากาศอบอุ่นไม่หนาวเลยแม้แต่น้อย ครานั้นจึงเริ่มอาบน้ำตามลำดับอายุ จากผู้เฒ่าก่อนลงมาจนถึงเด็ก ๆ

แน่นอนว่าในยามนี้ไม่มีของอย่าง “สบู่” หรือ “น้ำยาสระผม” ให้ใช้ ต้องพึ่งเพียงสิ่งที่หาได้ง่ายที่สุดคือ “ขี้เถ้าจากไม้และหญ้า” ใช่แล้ว ขี้เถ้านั่นเอง!

เพราะบริเวณรอบหมู่บ้านไม่มีต้นสบู่ดำหรือผลไม้ที่ใช้ทำสบู่ได้ แม่เฒ่าสวี่จึงสั่งให้สะใภ้ทั้งหลายเผาฟืนให้ได้ขี้เถ้ามาก ๆ เอาไว้ใช้ถูตัวแทนสบู่ ไม่เปลือง แถมใช้ได้ดีอีกด้วย สวี่อินอินมองดูขี้เถ้ากองนั้นด้วยสีหน้าลังเลสุดชีวิต คิดแล้วก็รู้สึกว่าการเอามาถูตัวคงไม่ต่างจากเอาดินทามือ

จางซิ่วหลานที่เคยผ่านความยากจนมาก่อนก็ถึงกับขมวดคิ้ว “จะให้ข้าใช้สิ่งนี้ล้างตัวจริงหรือ? ต่อให้ข้าเคยลำบากแค่ไหน ก็ไม่เคยอาบน้ำด้วยขี้เถ้าเช่นนี้เลยนะ...”

สวี่อินอินลังเลอยู่นาน นางรู้ว่าตัวเองไม่ได้อาบน้ำสระผมมาหลายเดือนแล้ว ขี้ไคลที่ติดตัวคงขัดออกได้เป็นถัง และผมที่พันกันเต็มไปด้วยเหานั้น ถึงไม่อยากก็ต้องล้างให้สะอาดเสียที แต่ขี้เถ้าแบบนี้จะล้างได้จริงหรือ? เมื่อมองไปยังกลุ่มแรกที่อาบเสร็จ พวกผู้เฒ่าสือกับอีกหลายคน ผมของพวกเขาก็ยังดูมันเยิ้มและยุ่งเหยิงแทบไม่ต่างจากเดิมเลย

สวี่อินอินถอนหายใจเฮือกหนึ่ง ก่อนจะดึงสวี่ต้าจวิ้นไปกระซิบอยู่นาน แล้วจึงตัดสินใจใช้ “โอกาสแลกเปลี่ยน” ของตนอีกครั้ง แลกของออกมาได้เป็น “ขวดแชมพู” หนึ่งขวด แชมพูนั้นใช้ได้ทั้งสระผมและชำระร่างกาย จะได้ไม่ต้องเปลืองโอกาสแลกอีกครั้งเพื่อแลกสบู่

ไม่นานนัก สวี่ต้าจวิ้นก็ถือหม้อดินเผาใบเล็กกลับมา แล้วพูดกับผู้เฒ่าสวี่ว่า “ท่านปู่ ของสิ่งนี้ข้าได้มาจากสหายร่วมเรียน เขาว่ามันมาจากแดนเปอร์เซีย เป็นของหายากยิ่งนัก ข้ามีอยู่เพียงน้อยนิดเท่านั้น แต่ใช้ดีมาก กลิ่นหอมสะอาด ใช้สระผมหรืออาบน้ำก็ได้ สบายตัวนักเชียว!”

ผู้เฒ่าสวี่ก้มลงดูหม้อดินที่สวี่ต้าจวิ้นถือมา กลิ่นหอมแรงลอยมาแตะจมูกทันที เป็นกลิ่นหอมที่แปลกและไม่เคยได้กลิ่นมาก่อนเลยในชีวิต พอได้ยินว่านี่คือของหายากจากแดนเปอร์เซีย เขาก็อดปวดใจไม่ได้ “ของดีเช่นนี้จะเอามาใช้อาบน้ำสระผมมันช่างสิ้นเปลืองนัก เก็บไว้เถอะ พรุ่งนี้ค่อยเอาไปให้ท่านย่าเล็กของเจ้าดีกว่าไหม?” แน่ล่ะ หากเอาออกไปอ้างว่านี่ของมาจากแดนไกลอาจยังพอหลอกคนได้ แต่ถ้าเผลอใช้จนหมดในบ้านแล้วไม่มีให้เห็นจริง ๆ คงไม่ดีแน่

สวี่ต้าจวิ้นรีบพูดขึ้น “ใช้ขี้เถ้าล้างไม่สะอาดหรอก ท่านปู่ จะไปเยี่ยมญาติทั้งที ก็ควรให้สะอาดเอี่ยมหน่อย ใช้ของนี้แหละดีกว่า อีกอย่าง มันก็มีไม่มาก จะเอาไปให้คนอื่นก็คงไม่พอหรอกนะ”

เขาพูดอยู่นานจนผู้เฒ่าสวี่ยอมใจอ่อน ไม่พูดเรื่องเก็บไว้ให้ญาติอีกต่อไป สั่งให้เอาเจ้าน้ำหอมล้างตัวนี้มาใช้แบ่งกันทั่วทั้งบ้าน เมื่อทุกคนได้กลิ่นหอมประหลาดจากหม้อดิน ต่างก็พากันตื่นเต้น “ของดีจากแดนไกล” เช่นนี้หายากนัก กลิ่นหอมสะอาดจนหลายคนถึงกับเอามือป้องปากสูดดมอย่างตะลึง

ทุกคนต่างรู้สึกเสียดายที่ของดีเช่นนี้ต้องนำมาใช้กับตนเอง แต่เมื่อถึงคราวต้องอาบน้ำสระผมจริง ๆ ก็ช่วยไม่ได้ ต้องผลัดกันใช้โดยแตะเพียงนิดเดียว ราวกับกลัวว่าจะสิ้นเปลืองไป แต่พอใช้จริง กลับพบว่าของที่ได้มานั้นดีเกินคาด เพียงแตะเบา ๆ ก็เกิดฟองมากมาย ล้างได้สะอาดเกลี้ยง ผมและตัวที่เคยเหนียวสกปรกกลับสะอาดลื่นมือจนแปลกใจ แค่เพียงหยดเล็กน้อย ก็สะอาดยิ่งกว่าการใช้ขี้เถ้าหลายรอบเสียอีก

สวี่อินอินอยู่ในกลุ่มที่สามที่ได้อาบน้ำ นางเฝ้าคอยอย่างใจจดใจจ่อ วิ่งวุ่นช่วยตักน้ำและเติมฟืนอยู่นาน พอถึงคราวของตนก็แทบไม่รอให้ใครบอก รีบคว้าเสื้อผ้าชุดใหม่ในมือ แล้วเดินไปยังกระท่อมที่ใช้เป็นห้องอาบน้ำพร้อมกับจางซิ่วหลาน

เสื้อผ้าที่จะใส่หลังกาอาบนั้นก็คือชุดสะอาดที่หม่าซื่อ โจวซื่อ สวี่อู่ยา และแม่เฒ่าสวี่ช่วยกันเมื่อคืน พวกนางช่วยกันแกะเอาฝ้ายจากเสื้อผ้าเก่ามาเย็บบุเข้าในชุดใหม่เหล่านี้ พออาบน้ำเสร็จก็จะได้สวมใส่ชุดนั้นพอดี

กระท่อมอาบน้ำที่สร้างใหม่ยังสะอาด ไม่มีกลิ่นหมักหมม แถมยังอบอุ่นกว่าการอาบน้ำกลางลานโล่ง สวี่อินอินจึงรู้สึกสบายใจไม่น้อย

หม้อดินนั้นมีแชมพูอยู่มากพอ และในขวดของนางก็ยังเหลืออีกครึ่งหนึ่ง ครานี้สามารถใช้ได้อย่างเปิดเผย ไม่ต้องกลัวกลิ่นหอมฟุ้งจนมีใครสงสัย นางจึงใช้โดยไม่เสียดายเลยแม้แต่น้อย ทั้งนางและจางซิ่วหลานผลัดกันสระผม ถูตัว ขัดขี้ไคลจนสะอาดหมดจด สระแล้วสระอีกจนกลิ่นหอมอบอวลเต็มห้องกระท่อม

พอล้างตัวเสร็จ ทั้งคู่ก็ช่วยกันขัดหลังอีกสองสามรอบ ร่างกายที่เคยเหนียวสกปรกกลับสะอาดลื่น หอมละมุนจนแทบจำตัวเองไม่ได้ ในที่สุด หลังจากหลายเดือนที่ต้องอยู่ท่ามกลางฝุ่นดินและกลิ่นสาบ พวกเขาก็ได้รู้สึกถึง “ความสะอาด” อีกครั้ง ความสะอาดที่ทำให้หัวใจเบิกบานราวได้กลับมาเป็นมนุษย์อีกหน