ตอนที่ 107 — ตอนที่ 107 ปลูกขิง

หม่านเป่าตบกระเป๋าเสื้อใบเล็กของตนเบาๆ พลางทอดถอนใจออกมาอย่างโศกเศร้า พอถึงบ้านก็นำผ้าและสำลีทั้งหมดไปมอบให้ท่านแม่ จากนั้นจึงประกาศกับคนในบ้านด้วยท่าทีจริงจังขึงขังว่า "เงินของข้าใช้หมดเกลี้ยงแล้วนะ ต่อไปเงินซื้อเนื้อพวกท่านต้องเป็นคนจ่าย!"

พ่อเฒ่าโจวเหลือบมองผ้าและสำลีในมือของภรรยา ลูบกล้องยาสูบพลางลอบคิดในใจว่า ในที่สุดก็ใช้หมดเสียที

เขาพยักหน้ารับ แต่พอหันกลับมาก็สั่งลูกชายหลายคนว่า "ต่อไปพวกเจ้าออกไปขายน้ำแกง ให้เหลือน้ำแกงไว้สักโถหนึ่งก่อน ตอนเย็นเอากลับมาอุ่นให้น้องสาวพวกเจ้ากิน"

ทุกคนต่างบอกว่าไม่มีปัญหา โจวเอ้อร์หลางยังบอกอีกว่า "พวกเรายังเอากระดูกก้นหม้อที่ติดเนื้อกลับมาให้หม่านเป่าแทะได้ด้วยขอรับ"

เรื่องเนื้อจึงถือว่าคลี่คลายไปได้ด้วยประการฉะนี้

ยุคสมัยนี้การส่งต่อข่าวสารเชื่องช้า ครอบครัวสกุลโจวตามไปค้าขายอยู่ด้านหลังพวกแรงงานเกณฑ์ นอกจากแรงงานเกณฑ์ที่ได้กลับบ้านทุกสิบวันกับครอบครัวของพวกเขาแล้ว ก็แทบไม่มีผู้อื่นล่วงรู้อีกเลย

เรื่องราวแพร่ไปได้ไม่ไกลนัก ดังนั้นในช่วงยี่สิบกว่าวันแรก จึงไม่มีคู่แข่งทางการค้าเลยแม้แต่รายเดียว รายได้ของพวกเขาก็มั่นคงเป็นกอบเป็นกำ

เมื่อพวกแรงงานเกณฑ์ได้หยุดพักกลับบ้านไปเอาเสบียงแห้งในครั้งแรก คนส่วนใหญ่ก็ไม่นำเสบียงแห้งมาอีก แต่แบกข้าวเปลือกหรือข้าวสาลีมาแลกเสบียงแห้งสดใหม่ร้อนๆ กับพี่น้องสกุลโจวโดยตรง บวกกับน้ำแกงเนื้ออีกหนึ่งชาม ต่อให้ไม่มีกับข้าว ก็เพียงพอให้อิ่มท้องแล้ว

ใช่ว่าจะไม่มีใครคิดอยากจะมาทำบ้าง โดยเฉพาะพวกแรงงานเกณฑ์ที่มีพี่น้องในบ้านหลายคน ย่อมเคยเกิดความคิดนี้ขึ้นมา ทว่าการอยากทำกับการทำได้จริงนั้นกลับแตกต่างกันราวฟ้ากับเหว

กี่คนต่อกี่คนพอเดินไปถึงแผงขายเนื้อ ถามราคาดูแล้วก็ต้องถอยกริบกลับมา

จนกระทั่งข่าวลือแพร่สะพัดจากหมู่บ้านนี้ไปสู่หมู่บ้านโน้น ในที่สุดก็มีคนใจกล้าและหัวไวรู้ว่าการตามไปทำอาหารขายข้างหลังพวกแรงงานเกณฑ์นั้นสามารถทำเงินได้จริงๆ

ด้วยเหตุนี้ จึงเริ่มมีคนเข็นเกวียนลากล้อเลื่อนปรากฏตัวขึ้นด้านหลังพวกแรงงานเกณฑ์แต่ละช่วง ซึ่งย่อมรวมถึงแรงงานเกณฑ์สองช่วงที่พี่น้องสกุลโจวไปประจำอยู่บ่อยที่สุดด้วย

คนพวกนั้นไม่ได้เอิกเกริกเท่าพวกพี่น้องสกุลโจว ส่วนใหญ่จะเอาหมั่นโถวที่ทำเสร็จแล้วใส่ตะกร้าเก็บความร้อน รีบนำมาส่งอย่างเร่งด่วน บางทีอาจเพราะรู้ว่าตนมาขายได้แค่ช่วงสั้นๆ จึงจงใจกดราคาให้ต่ำลงกว่าเดิมเล็กน้อย หรือไม่ก็ทำหมั่นโถวให้ลูกใหญ่กว่าบ้านสกุลโจวเล็กน้อย

การค้าของสกุลโจวจึงถูกแย่งส่วนแบ่งไป

แม้จะรู้สึกเสียดายมาก แต่โจวเอ้อร์หลางก็กล่าวว่า "หาเงินมาได้ตั้งหลายวันขนาดนี้ก็นับว่าโชคดีมากแล้ว"

โจวอู่หลางใจเริ่มละโมบขึ้นมาแล้ว เอ่ยว่า "งั้นพวกเรายังจะไปอีกหรือขอรับ วันหนึ่งได้แค่สองร้อยกว่าอีแปะ กับข้าวขายไม่ออกเลยสักนิด คนซื้อหมั่นโถวกับเซาปิ่งก็น้อยลง มีแต่น้ำแกงที่ยังพอขายได้เรื่อยๆ"

"ไปสิ ทำไมจะไม่ไปเล่า ถึงจะขายได้แค่น้ำแกง วันหนึ่งก็ยังได้ตั้งร้อยกว่าอีแปะเชียวนะ" โจวต้าหลางและโจวเอ้อร์หลางไม่ได้ตามือเติบเหมือนพวกน้องชาย ทั้งยังกำชับสั่งสอนพวกเขาว่า "หน้าหนาวแท้ๆ อยู่บ้านก็เอาแต่นอนซุกตัว สู้ยอมออกไปหาเงินเสียดีกว่า เจ้าสี่ เจ้ายังติดหนี้กองกลางของบ้านอยู่นะ เจ้าห้า เจ้าหก พวกเจ้าไม่ได้ร้องปาวๆ อยากซื้อเสื้อผ้าใหม่หรอกหรือ ไปวันหนึ่งได้อย่างน้อยคนละสามสิบอีแปะ เก็บไว้ไม่กี่วันก็พอตัดชุดใหม่ได้สักชุดแล้ว"

โจวอู่หลางก้มหน้ามองปลายเท้าอย่างไม่ยินยอมพร้อมใจ ไม่อยากไปเท่าใดนัก

พ่อเฒ่าโจวจึงโมโห เคาะม้านั่งพลางเอ็ดว่า "ขี้เกียจนักนะพวกเจ้า ไม่อยากไปก็กลับมาอยู่บ้าน แล้วไปขุดพลิกหน้าดินเสีย!"

ฤดูหนาวเหน็บขนาดนี้ ใครจะไปขุดดินกันเล่า

หม่านเป่ากำลังแทะกระดูกหมูตามกิจวัตรพร้อมกับพวกหลานชายหลานสาว ได้ยินดังนั้นก็เงยหน้าขึ้น ตบมือน้อยๆ ดังแปะๆ "ดีเลย! กลับมาช่วยข้าบุกเบิกที่รกร้างสิพวกพี่ชาย ข้าว่าที่ดินรกร้างของพี่สี่ยังไม่กว้างพอ สิ่งที่ข้าวางแผนจะปลูกมันปลูกไม่พอเจ้าค่ะ เพราะฉะนั้นเปิดหน้าดินตามแนวแปลงนั้นเพิ่มอีกสักหน่อยเถอะ!"

นางกล่าวต่อว่า "พี่ห้าต้องรังเกียจว่าคนไปเยอะเกินไปแต่ได้เงินน้อยแน่ๆ ถ้าอย่างนั้นพวกพี่ก็สลับเวรกันไปสิเจ้าคะ วันนี้พี่สะใภ้สามกับพี่สี่ไป พี่ห้ากับพี่หกก็อยู่บ้านช่วยข้าบุกเบิกที่ดิน พรุ่งนี้พี่ห้ากับพี่หกค่อยไป พี่สี่ก็อยู่บ้านทำงาน แบบนี้ไม่ดีหรอกหรือ?"

พี่น้องหลายคนเห็นพ่อของพวกตนครุ่นคิดอย่างจริงจังครู่หนึ่งก่อนจะพยักหน้า "หม่านเป่าพูดไม่เลว ถ้าขายแค่น้ำแกง พวกเจ้าไปกันมากคนขนาดนั้นก็สิ้นเปลืองเปล่าๆ ไปทีละสองคนก็พอ ที่เหลือสองคนให้อยู่บ้านทำงาน"

เขาหันไปมองโจวต้าหลางและโจวเอ้อร์หลางอีกครั้ง พลางกล่าวว่า "พวกเจ้าสองพี่น้องก็สลับกันไปด้วย ไม่จำเป็นต้องยกโขยงไปทีละสี่คน งานในบ้านก็มีตั้งเยอะตั้งแยะ ในครัวต้องทำชั้นวางของ เล้าไก่ก็ต้องซ่อมแซมเสียหน่อย…"

แม้โจวต้าหลางกับโจวเอ้อร์หลางจะเป็นผู้ใหญ่แล้ว แต่ก็ไม่ได้อยากอยู่บ้านทำงานบ้านเท่าใดนัก ได้ยินเช่นนั้นไหล่ก็ลู่ตกลงมา ทว่าไม่กล้าเอ่ยความผิดหวังนี้ออกมา ด้วยเกรงว่าลูกๆ ของตนจะเอาอย่าง

พ่อเฒ่าโจวยิ่งจัดแจงก็ยิ่งรู้สึกว่าวิธีนี้ดียิ่ง สลับกันไป รายได้ของวันนั้นนอกจากส่งเข้ากองกลางแล้ว ที่เหลือก็ให้สองคนที่ไปแบ่งกัน

เงินกองกลางไม่ลดลง แถมในแต่ละวันยังมีแรงงานเพิ่มขึ้นอีกสี่คนมาช่วยทำงานในบ้าน ยอดเยี่ยมไร้ที่ติ

โจวอู่หลางอดบ่นหม่านเป่าไม่ได้ "เจ้าจะปลูกอะไรกันแน่ ที่ดินของพี่สี่ไม่เล็กเลยนะ ปลูกซานเย้าต้องใช้ที่กว้างขนาดนั้นเชียวหรือ?"

"ยังมีขิงด้วย!"

โจวอู่หลางกล่าวว่า "ของแพงขนาดนั้น จะปลูกรอดหรือไม่ยังไม่แน่เลย เจ้าช่างกล้าคิดใหญ่ใจโตนัก"

หม่านเป่าก็ส่งเสียงฮึดฮัดตอบว่า "ข้าต้องปลูกรอดแน่นอน!"

ด้วยเหตุนี้ หม่านเป่ายังถือแง่งขิงไปหาไป๋ซ่านเป่า ทั้งสองคนพลิกตำราตั้งมากมาย แต่กลับไม่พบวิธีปลูกแง่งขิงในตำราเกษตรที่มีอยู่น้อยนิดเลยสักเล่ม หม่านเป่าช่วงนี้อ่านหนังสือมาตั้งมากมายจนโมโหตาลาย "ขิงสำคัญขนาดนี้แท้ๆ กลับไม่เขียนว่าต้องปลูกยังไง ฮึ พวกเขาไม่เขียน ข้าจะเขียนเอง!"

ว่าแล้วนางก็ดึงเอากระดาษขาวจำนวนมากออกมาจากระบบ พับทบแล้วตัดแบ่งทันที จากนั้นให้พี่สะใภ้ใหญ่ช่วยเย็บเล่มให้ นางจึงจับพู่กันเขียนตัวอักษรโย้เย้ลงบนหน้าแรกว่า 'ขิงสด' สองคำ

นางตัดสินใจจะเขียนด้วยตนเอง เค่อเคอบอกว่า ขอเพียงสังเกตการณ์ให้เหมาะสม เขียนบันทึกการเพาะปลูกประจำวันให้ดี ก็สามารถเขียนวิธีปลูกแง่งขิงออกมาได้แล้ว ยิ่งไปกว่านั้น ในรายการข้อมูลของเค่อเคอก็มีบันทึกวิธีเพาะปลูกขั้นพื้นฐานไว้อยู่แล้ว

ฝ่ายบริการลูกค้าในมอลล์แลกเปลี่ยนก็ตอบคำถามเรื่องการเพาะปลูกของนางได้เช่นกัน ทว่าอะไรคือน้ำยาบำรุงพืช อะไรคือปุ๋ยเคมี นางล้วนไม่เข้าใจเลยสักอย่าง เค่อเคอยังบอกอีกว่าสิ่งของเหล่านั้นในยุคสมัยของนางไม่มี ดังนั้นวิธีเพาะปลูกของที่นี่จึงยังต้องอาศัยการคลำหาทางเอาเอง

เวลานี้หม่านเป่ากับไป๋ซ่านเป่าต่างก็เป็นเด็กยากจน จึงมีความกระตือรือร้นในการหาเงินอย่างยิ่ง ไป๋ซ่านเป่าจึงใจกว้างรื้อถอนแปลงดอกไม้ในลานเรือนของตนจนโล่งเตียน จากนั้นก็นำขิงที่หั่นเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยฝังลงไปข้างใน

เจิ้งซื่อที่แวะมาหาลูกชายเป็นครั้งคราว มองดูเด็กสองคนโก่งก้นง่วนอยู่กับแปลงดอกไม้อย่างเอาจริงเอาจัง ก็รู้สึกกลืนไม่เข้าคายไม่ออกอยู่บ้าง แม้ดอกไม้ที่ปลูกไว้ในแปลงจะไม่ใช่พันธุ์ล้ำค่าหายากอันใด แต่กว่าจะปลูกจนรอดเติบโตขึ้นมาก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ไฉนถึงถูกขุดทิ้งเสียได้เล่า?

เด็กทั้งสองคนลงแรงจนเนื้อตัวเปรอะเปื้อนโคลนไปหมด ในที่สุดหม่านเป่ายังเคาะดินที่รากของต้นดอกไม้ที่ถอนขึ้นมาออก แล้ววางแผ่ลงบนดินอย่างเบามือ พลางเอ่ยกับไป๋ซ่านเป่าด้วยท่าทางขึงขังจริงจังว่า "อากาศหนาวเกินไป ต้องให้ความอบอุ่นแก่พวกมัน ใช้ฟางข้าวกับฟางข้าวสาลีดีที่สุด พรุ่งนี้ข้าจะหอบมาให้เจ้าฟ่อนหนึ่งนะ"

ไป๋ซ่านเป่าก็พยักหน้ารับอย่างขึงขังจริงจังเช่นกัน จากนั้นก็ขยันขันแข็งรดน้ำให้มัน ตกค่ำก่อนจะเข้านอน พอนึกถึงแง่งขิงในลานเรือนขึ้นมาได้ ก็ลุกขึ้นมารดน้ำให้อีกรอบหนึ่ง

เมื่อใกล้ถึงเทศกาลตรุษจีน[1] อุณหภูมิก็เริ่มอุ่นขึ้นเล็กน้อย แง่งขิงที่หม่านเป่าปลูกไว้ในแปลงผักกลับผลิหน่อแทงยอดโผล่ขึ้นมาจริงๆ หม่านเป่าดีใจจนเนื้อเต้น วันนั้นจึงวิ่งโร่มายังบ้านตระกูลไป๋ ถามไป๋ซ่านเป่าว่าแง่งขิงของเขาแตกหน่อหรือยัง

เด็กทั้งสองคนนั่งยองๆ เฝ้ารออยู่หน้าแปลงดอกไม้อยู่นานสองนานก็ไม่เห็นมีหน่อโผล่มาสักที ในที่สุดทั้งคู่จึงทนไม่ไหว ช่วยกันขุดดินเปิดดู แล้วก็พบว่าแง่งขิงที่เดิมทีเต่งตึงอวบแน่นกลับกลายเป็นสีดำคล้ำ พอลองเอานิ้วจิ้มดู มันก็ยุบยวบลงไปทันตา เห็นได้ชัดว่าเน่าเสียไปแล้ว

หมายเหตุ

• [1] เทศกาลตรุษจีน (春节 — ชุนเจี๋ย) : เทศกาลปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติของจีน หรือเทศกาลฤดูใบไม้ผลิ ถือเป็นเทศกาลสำคัญที่สุดในรอบปีของชาวจีน เป็นช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านจากฤดูหนาวสู่อบอุ่น สมาชิกในครอบครัวจะกลับมารวมตัวกัน ไหว้เทพเจ้าและบรรพบุรุษ พร้อมทั้งตระเตรียมงานเพาะปลูกสำหรับฤดูกาลใหม่