ตอนที่ 9 — ตอนที่ 9 ผลพลอยได้เหนือความคาดหมาย

เยี่ยเย่าตงละสายตาจากเรือประมงกลับมา พลางกวาดตามองโขดหินรอบๆ บนผิวหินเต็มไปด้วยหอยแมลงภู่ตัวจิ๋ว หอยเสียบขนาดเล็ก และเปลือกหอยนางรมที่ถูกแงะเอาเนื้อไปหมดแล้วเกาะอยู่หนาแน่นจนละลานตา

โขดหินแถบนี้ถูกผู้คนแวะเวียนมาเก็บหาของทะเลบ่อยเกินไป หอยแมลงภู่หรือหอยเสียบที่มีขนาดใหญ่หน่อยล้วนถูกแงะเก็บไปจนเกลี้ยงนานแล้ว หลงเหลือเพียงตัวเล็กจิ๋วขนาดเท่าเล็บนิ้วก้อยที่ยังคงเกาะแน่นอยู่บนหิน

หอยตัวเล็กขนาดนี้ มีเพียงเปลือกหุ้ม เนื้อข้างในคาดว่ายังเล็กกว่าขี้มูกเสียอีก จึงกินไม่ได้ แต่ทุกครั้งที่น้ำทะเลลดลงไปลึก ย่อมมีบางตัวที่รอดสายตาและเติบโตจนได้ขนาด

ในเวลานี้มีชาวบ้านหลายคนถือเครื่องมือเดินค้นหาตามซอกหิน แม่ของเขาก็เป็นหนึ่งในนั้น

เขาเดินเข้าไปชะโงกดู แม่ของเขาถือกระบวยตักน้ำไว้ในมือข้างหนึ่ง ที่ข้อมือยังคล้องตะกร้าสานใบเล็กไว้อีกใบ

ในกระบวยมีเนื้อหอยนางรมตัวเล็กๆ ที่เพิ่งแกะออกมาได้จำนวนหนึ่ง ในตะกร้าใบเล็กก็มีหอยเสียบตัวค่อนข้างโตและหอยเผ็ดตัวเล็กๆ อยู่อีกไม่น้อย

"แม่ครับ หอยเกาะกันแน่นยิบยับขนาดนี้ ก้มดูนานๆ ตาไม่ลายหมดเหรอครับ ทำไมไม่ไปขุดหอยตลับทรายล่ะ?"

แม่เยี่ยใช้ไขควงแงะฝาหอยนางรมบนโขดหินไปพลางเอ่ยตอบว่า "คนในบ้านไปขุดกันเยอะแยะจนพอกินแล้ว แม่แงะหอยนางรมสักหน่อย ตอนเย็นจะได้ทำหอยทอด* ให้พวกเด็กๆ กิน หลานๆ ไม่ได้กินมาตั้งนานแล้ว"

"หอยพวกนี้ตัวเล็กนิดเดียว บ้านเราซ่อมเรือเสร็จแล้วไม่ใช่เหรอครับ รอให้พ่อพาพวกแม่นั่งเรือไปขุดที่เกาะร้างข้างนอกไม่ดีกว่าเรอะ ตอนนี้มาช่วยกันขุดหอยตลับทรายดีกว่า อีกแค่สองชั่วโมงน้ำก็หนุนท่วมหาดทรายตรงนี้หมดแล้ว"

"แกพูดน่ะมันง่าย โขดหินบนเกาะร้างทั้งลื่นทั้งชัน จะยืนยังแทบไม่อยู่ ถ้าคลื่นซัดตูมขึ้นมา เผลอนิดเดียวแม่คงถูกคลื่นม้วนจมหายลงทะเลไปเข้าเฝ้าเจ้าแม่มาจู่* แล้วมั้ง"

"ฮ่าๆ ไม่ถึงขนาดนั้นหรอกครับ เลือกวันที่ลมสงบคลื่นเรียบแล้วน้ำลดลึกๆ ค่อยไปก็ได้"

แม่เยี่ยเลิกเปลือกตาขึ้น ตวัดสายตามองเขา "ถ้าอย่างนั้นแกก็ลองคำนวณมาดูซิว่า วันที่เท่าไรเดือนอะไร ลมจะสงบ คลื่นจะเรียบ น้ำทะเลจะลดลงไปลึกมากพอดี แล้วพ่อกับพี่ชายของแกจะว่างตรงกันพอดี!"

"อ้าว! ผมจะไปคำนวณเรื่องแบบนั้นได้ยังไงกันเล่า?"

คลื่นลมในท้องทะเลมีหรือที่มนุษย์ธรรมดาอย่างเขาจะคำนวณออกมาได้เป๊ะๆ!

ยิ่งไปกว่านั้น เขาจะไปรู้ล่วงหน้าได้อย่างไรว่าพ่อกับพี่ย้ายจะว่างเมื่อไร?

แม่เยี่ยค้อนขวับใส่เขา "คำนวณไม่เป็นก็หุบปากไปเลย อยากไปรับลมเย็นตรงไหนก็ไป อย่ามาเกะกะขวางทางทำมาหากินของแม่!"

เยี่ยเย่าตงลูบจมูกตัวเองแก้เก้อ นี่เขากลายเป็นคนน่ารำคาญขนาดนี้เชียวหรือ?

"หรือว่าจะให้ผมช่วยแงะแทนล่ะครับ แม่จะได้ไปขุดหอยตลับทราย?"

นั่งยองๆ ขุดทรายนานๆ ขามันล้า การเปลี่ยนมายืนแงะหอยนางรมตามซอกหินก็นับว่าไม่เลว อย่างไรเขาก็ไม่ได้เป็นโรคกลัวรูหรือกลัวภาพสิ่งของเกาะกันแน่นๆ อยู่แล้ว

"แกเนี่ยนะจะทำ?"

"ใช่สิครับ ผมทำเอง แงะหอยนางรม ขุดหอยเสียบแค่นี้เอง สบายมาก ผมถนัดอยู่แล้ว"

เรื่องอื่นอาจไม่ได้ความ แต่งานพวกนี้สมัยเด็กๆ เขาทำมาจนช่ำชอง ทักษะที่ติดตัวมาตั้งแต่เด็กไม่มีทางลืมเลือนไปตามกาลเวลาหรอก

แม่เยี่ยกวาดสายตามองสำรวจเขาตั้งแต่หัวจดเท้า พลันนึกถึงคำพูดที่เขาเพิ่งจะให้คำมั่นสัญญาในบ้านเมื่อเช้าว่าจะขยันขันแข็งตามอย่างพี่ชายทั้งสองคน…

หรือว่ามันจะพูดจริง?

กลับตัวกลับใจเป็นคนดีแล้วจริงๆ งั้นเรอะ?

"ถ้าอย่างนั้นให้แกทำก็ได้ พอกลับไปถึงบ้าน ถ้าแกแงะไม่ได้เต็มชามละก็ แม่จะทุบแกให้หลังแอ่นเลยคอยดู!"

"โธ่แม่ ของแบบนี้มันขึ้นอยู่กับโชคด้วย แงะได้เท่าไรก็เท่านั้นสิครับ ใครจะไปรับประกันได้ว่าจะได้เต็มชามก่อนกลับบ้าน หอยนางรมพวกนี้ตัวเท่าขี้ตามดเอง…"

แม่เยี่ยไม่ยอมฟังคำแก้ตัว เอาตะกร้าคล้องเข้ากับข้อมือของเขา ยัดกระบวยตักน้ำและไขควงใส่มือทันที "มองหาให้ละเอียดหน่อย แงะหอยนางรมให้ได้หนึ่งชาม ขุดหอยเสียบให้ได้หนึ่งชาม แล้วก็เก็บหอยเผ็ดมาให้ได้อีกหนึ่งชามด้วยนะ!"

เยี่ยเย่าตงตาค้าง เขาเป็นผู้วิเศษเสกของได้หรืออย่างไรกัน ถึงได้สั่งให้หามาตั้งสามชามเนี่ย

"ตงจื่อ วันนี้ไม่ออกไปเที่ยวเล่นข้างนอกเหรอ ทำไมถึงได้แวะมาที่ชายหาดได้ล่ะ?" ป้าใหญ่ถือกระบวยตักน้ำยืนแงะหอยอยู่บนโขดหินข้างๆ เมื่อเห็นเขาเข้าจึงเอ่ยถามด้วยความประหลาดใจ

"ครับ วันนี้แดดร้อน ไม่อยากออกไปไหน!"

"อ้าว? ตามมาที่ชายหาดมันไม่ร้อนรึไง แดดเปรี้ยงขนาดนี้!"

หาข้ออ้างไม่เนียน เยี่ยเย่าตงจึงรู้สึกกระดากอายอยู่บ้าง "เอ่อ… ครับ แค่ออกมาเดินดูอะไรเรื่อยเปื่อยเฉยๆ"

รีบก้มหน้าก้มตาหาของดีกว่า ไม่คุยแล้ว ขุดไปสักพักพอน้ำหนุนขึ้นมา ก็ได้เวลากลับบ้านไปกินข้าวเที่ยงพอดี

หอยนางรมหรือที่เรียกกันว่าหอยอีรม เกาะอาศัยอยู่ตามโขดหิน ความจริงแล้วมันกำเนิดมาจากสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ล่องลอยอยู่ในน้ำทะเล

ในช่วงฤดูผสมพันธุ์ ตัวเต็มวัยจะปล่อยสเปิร์มและไข่ออกมาผสมกันในมวลน้ำทะเล หลังจากล่องลอยเป็นแพลงก์ตอนอยู่ระยะหนึ่ง ตัวอ่อนก็จะว่ายไปเกาะยึดติดกับวัตถุต่างๆ และแข็งตัวกลายเป็นลูกหอย จากนั้นค่อยๆ เจริญเติบโตขึ้นเรื่อยๆ พอแงะเปลือกหินออก ก็จะได้เนื้อหอยนางรมสดๆ ข้างใน

เรือประมงที่จอดแช่น้ำทะเลอยู่นานๆ ใต้ท้องเรือก็มักจะมีลูกหอยนางรมเกาะเต็มไปหมด โดยทั่วไปชาวบ้านจะนำเรือขึ้นคานเพื่อขูดแงะเอาลูกหอยใต้ท้องเรือออก เพื่อลดน้ำหนักของตัวเรือ และยังได้เนื้อหอยใส่ตะกร้าหาบกลับบ้านไปทำอาหารได้อีกด้วย

ทว่าลูกหอยบนโขดหินแถบนี้ตัวเล็กเกินไปจริงๆ เนื้อหอยนางรมที่แงะออกมาได้มีขนาดเท่าขี้ตา สีเขียวอมเหลือง ดูคล้ายน้ำมูกไม่มีผิด มีเพียงตัวที่โตขึ้นมาหน่อยเท่านั้นถึงจะพอมองเห็นพุงสีขาวนวล

"แงะยากชะมัด ตัวเล็กเท่ารูเข็มแบบนี้ เมื่อไรมันจะเต็มชามกันเล่า!" เยี่ยเย่าตงแงะไปได้ตัวหนึ่งก็อดบ่นพึมพำไม่ได้

"อยากจะกินมันก็ต้องทนสิ คนในบ้านมีตั้งหลายปากหลายท้อง ขุดได้เท่าไรก็เอาเท่านั้น หอยพวกนี้ไม่ได้เหมือนหอยตลับทรายเสียหน่อย ใช่ว่าจะออกมาขุดกันได้ทุกวัน"

ป้าใหญ่เอ่ยตอบคำหนึ่ง ก่อนจะเริ่มเทศนาสั่งสอนด้วยน้ำเสียงจริงจัง "ตงจื่อเอ๊ย แกเป็นพ่อคนมีลูกตั้งสองคนแล้วนะ จะมัวแต่ทำตัวเหลวไหลลอยชายไปวันๆ ไม่ได้แล้ว ควรจะหางานการเป็นชิ้นเป็นอันทำเสียที ลูกเมียยังต้องรอให้แกเลี้ยงดูนะ พ่อแม่ของแกคงไม่สามารถหาข้าวให้แกกินไปจนแก่เฒ่าได้หรอก"

"ผมก็กำลังทำงานอยู่นี่ไงครับป้าใหญ่!"

"ทำงานน่ะมันก็ดีอยู่หรอก แต่แกต้องหาเงินเป็นเรื่องเป็นราว แล้วจะทำแค่วันเดียวไม่ได้ การหาเลี้ยงครอบครัวมันต้องทำสม่ำเสมอตลอดปีตลอดชาติ แกเป็นผู้ชายแท้ๆ ต้องรู้จักแบกรับหน้าที่ มีความรับผิดชอบ…"

บทเทศนายาวเหยียดพรั่งพรูออกมาไม่หยุดหย่อน บลาๆๆ~

เยี่ยเย่าตงเริ่มนึกเสียใจที่เผลอไปต่อปากต่อคำด้วย หากเขาก้มหน้าก้มตาเงียบกริบ ป้าใหญ่คงไม่มีอารมณ์มาคอยสั่งสอนแบบนี้หรอก

เขาเองก็ไม่อยากเถียงกลับ อย่างไรอีกฝ่ายก็เป็นญาติผู้ใหญ่ คำพูดที่เอ่ยออกมาล้วนเป็นความจริงและหวังดีทั้งสิ้น แต่การต้องมาทนฟังคนบ่นไม่หยุดหย่อนแบบนี้มันชวนให้ปวดหัวยิ่งนัก สู้กลับไปนั่งขุดหอยตลับทรายยังจะดีเสียกว่า เขาไม่ยักษ์รู้มาก่อนเลยว่าป้าใหญ่จะขี้บ่นขนาดนี้?

"ป้าใหญ่ครับ ป้าค่อยๆ แงะตรงนี้นะครับ เดี๋ยวผมเดินออกไปดูตรงโขดหินข้างนอกหน่อย"

พอดิบพอดีกับที่น้ำทะเลลดระดับลงไปอีกลึกพอสมควร เขาจึงตัดสินใจเดินออกไปเริ่มค้นหาจากแนวหินที่อยู่ไกลที่สุดแทน

ทว่า ดูเหมือนว่าโชคชะตาจะเข้าข้างเขาไม่น้อย!

เพิ่งจะก้าวเท้าเดินมาถึงแนวโขดหินที่อยู่ติดริมแนวน้ำ สายตาของเขาก็พลันเหลือบไปเห็นกองหินในแอ่งน้ำตื้นเบื้องหน้า มี 'ปูดำ'* ตัวขนาดย่อมสองตัวกำลังคลานอยู่ ทำเอาดวงตาของเขาเบิกกว้างเป็นประกายขึ้นมาทันที นี่มันของดีราคาสูงชัดๆ!

เขารีบวางกระบวยตักน้ำและตะกร้าลงบนหินข้างๆ อย่างรวดเร็ว ก้าวยาวๆ ตรงเข้าไปยังกองหิน ปูดำทั้งสองตัวยังไม่ทันรู้ตัวว่าอันตรายกำลังคืบคลานเข้ามาใกล้ ก้ามใหญ่โตทั้งสองข้างยังคงง้างประลองกำลังชกต่อยกันอย่างดุเดือด!

เยี่ยเย่าตงใช้มือทั้งสองข้างตะปบหมับเข้าที่กระดองหลังของปูแต่ละตัวอย่างแม่นยำ ค่อยๆ ดึงพวกมันแยกออกจากกันอย่างระมัดระวัง เพื่อป้องกันไม่ให้ก้ามใหญ่ที่เกี่ยวพันกันอยู่หักหลุดออกไป

ปูดำที่ก้ามหักราคาในตลาดจะตกฮวบลงทันที แน่นอนว่าถ้าเอาไว้กินเองก็คงไม่เป็นไร

ปูดำทั้งสองตัวที่ถูกจับแยกออกจากกัน ต่างก็กวัดแกว่งก้ามใหญ่โตไปมาในอากาศอย่างบ้าคลั่ง หากเผลอโดนหนีบเข้าสักทีละก็ ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ แน่ เล็บมือคงได้แตกหักหลุดกระเด็นคาที่แน่นอน

───

• [1] หอยทอด (海蛎煎) : อาหารพื้นเมืองเลื่องชื่อของมณฑลฝูเจี้ยนและไต้หวัน ใช้เนื้อหอยนางรมสดผสมกับแป้งมันเทศและต้นหอม ทอดบนกระทะแบนจนขอบกรอบเนื้อในนุ่มฉ่ำ

• [2] เจ้าแม่มาจู่ (妈祖) : เทพธิดาแห่งท้องทะเลที่เป็นศูนย์รวมจิตใจสูงสุดของชาวประมงชายฝั่งมณฑลฝูเจี้ยน กวางตุ้ง และไต้หวัน คอยคุ้มครองผู้เดินเรือให้รอดพ้นจากพายุคลื่นลม

• [3] ปูดำ / ปูทะเล (青蟹) : ปูทะเลเปลือกแข็งในสกุล Scylla อาศัยอยู่ตามป่าชายเลนและแนวหินริมทะเล ก้ามโต เนื้อแน่น รสชาติหวานมัน มีราคาสูง